Pedagogiczna Biblioteka Wojewódzka
im. prof. Tadeusza Kotarbińskiego
90-531 Łódź, ul. Wólczańska 202
Wydział Informacji

tel. 0-42 636-12-50 fax/tel. 0-42 636-11-53
E-mail: informacja@pbw.lodz.pl
www.pbw.lodz.pl


Organizacja i realizacja kształcenia dzieci i młodzieży
należących do mniejszości narodowych lub grup etnicznych :
wybór literatury

Wydawnictwa zwarte:

1. Edukacja a tożsamość etniczna : materiały z konferencji naukowej w Rabce / red. Maria Marta Urlińska. Toruń : Uniw. M. Kopernika . 1995.
Sygn. 256396

2. Edukacja międzykulturowa : w kręgu potrzeb, oczekiwań i stereotypów /red. Jerzy Nikitorowicz. Białystok : "Trans Humana", 1995.
Sygn. 293153 Cz

3. Inni to także my : mniejszości narodowe w Polsce : Białorusini, Cyganie, Litwini, Niemcy, Ukraińcy, Żydzi. Program edukacji wielokulturowej w szkole podstawowej /red. Barbara Weigl. Gdańsk : Gdańskie Wydaw. Psychol., 1998.
Sygn. 254361-254362

4. Edukacja regionalna mniejszości narodowych i etnicznych : z wybranych rozwiązań edukacyjnych Białorusinów, Fryzów , Niemców, Sami i Kaszubów /red. Kazimierz Kossak-Główczewski. Gdańsk : Wydaw. Uniw. Gdańskiego, 1999.
Sygn. 259274 Cz, 259275

5. Inni wśród swoich : [Białorusini, Cyganie, Czesi, Grecy, Karaimi, Litwini, Łemkowie, Macedończycy, Niemcy, Ormianie, Rosjanie, Słowacy, Tatarzy, Ukraińcy, Węgrzy, Żydzi ]. / wybór Aleksandra Garlicka. Warszawa : Instytut Badań Literackich PAN, 1994.
Sygn. 261224

6. IWANICKI Mieczysław : Ukraińcy, Białorusini, Litwini i Niemcy w Polsce w latach 1918-1990 / Siedlce : Wydaw. Uczelniane WSRP, 1993.
Sygn. 240991

7. TRACEWICZ Zofia : Oświata a procesy asymilacyjne wśród mniejszości ukraińskiej. Toruń : Wydaw. Adam Marszałek, 2000.
Sygn. 267201

Artykuły z czasopism:

1. AWRAMIUK Alina : Edukacja regionalna na przykładzie mniejszości białoruskiej w Polsce. Gaz. Szk. 2005 nr 31-32 s.26-27.
2. AWRAMIUK Alina : Mniejszości narodowe w polskich szkołach : na podstawie raportu - Nauczanie języka ojczystego mniejszości narodowych i grup etnicznych w Polsce w roku szkolnym 2002/2003. Jęz. Obce Szk. 2003 nr 6 s.95-100.
3. BIELAK Ewa : Romowie się uczą... Nowa Szk. 2003 nr 8 s.15-18.
4. BŁESZYŃSKA Maria : Wychowanie dla demokracji a kształcenie mniejszości etnicznych, narodowych i religijnych we współczesnej Polsce. Psychol. Wychow. 1994 nr 4 s. 344-350.
5. BORKOWICZ Jacek : Rzeczpospolita 30 języków : [języki mniejszości narodowych]. Więź 1995 nr 4 s. 121-129.
6. BROWAREK Tomasz : Szkolnictwo mniejszości niemieckiej w Polsce po II wojnie światowej. Prz. Hist.-Ośw. 2002 nr 3/4 s.193-208.
7. BUŁATEK Maria : Cygańska klasa. Probl. Opiek.-Wychow. 1996 nr 2 s. 14-16.
8. GAWLIK Stanisław : Szkoła żydowska w Brzegu . Kwart. Opol. 1994 nr 2 s. 11-25, tab.
9. JANOWSKI Andrzej : Szkolnictwo dla mniejszości : skromny fragment systemu. Społ. Otwarte 1995 nr 6 s. 31-35.
10. KONDRATIUK Jolanta : Szkolnictwo białoruskie w powojennej Polsce i wykorzystanie znajomości języka białoruskiego w nauczaniu języka rosyjskiego. Linguodidactica. Z. 4 (2000) s.67-72.
11. KOŹBIAŁ Krzysztof : Mniejszości narodowe w Polsce i ich położenie ze szczególnym uwzględnieniem oferty edukacyjnej. Forum Europ. nr 3 (2002) s.76-84.
12. KUBIAK Hieronim : III Rzeczpospolita wobec potrzeb oświatowych polskich mniejszości narodowych i środowisk polonijnych. Stud. Śl. T. 57 (1998) s. 377-394.
13. KWADRANS Łukasz : Próba opisu sytuacji oświaty romskiej w Polsce. Dialog-Pheniben 2004 nr 1 s.16-19.
14. LEYK Wiktor : Klasa romska w Olsztynie. Dialog-Pheniben 1998 nr 3/4 s. 48-50.
15. MAKUCHOWSKA-DZIKIEWICZ Urszula : Szkolnictwo żydowskie dla dziewcząt w Drugiej Rzeczypospolitej : zarys problematyki. Acta Univ. Wratisl., Pr. Pedag. Nr 113 (1996) s. 91-106
16. MALINOWSKI Jan : Edukacyjne problemy tożsamości w mniejszościach i diasporach. Kult. i Eduk. 1994 nr 2/3 s. 172-175
17. NOWICKA Ewa : O naprawie systemu oświatowego : dzieci romskie w szkole. Społ. Otwarte 1998 nr 5 s. 28-31.
18. NOWICKA Ewa : Obcy we wsi, obcy w szkole : [Romowie]. Społ. Otwarte 1995 nr 3 s. 35-38.
19. PAPROCKA Wanda : Szkolnictwo białoruskie na Kresach Wschodnich w świetle polityki mniejszościowej II Rzeczypospolitej . Etnogr. Pol. 1998 z. 1/2 s. 51-72.
20. SAPIA-DREWNIAK Eleonora : Polityka państwa a możliwości rozwoju systemu edukacyjnego dla mniejszości narodowych w Polsce : (na przykładzie mniejszości niemieckiej). Zesz. Nauk., Pedag. UO. Z. 34 (1996) s. 53-57.
21. SIEMAKOWICZ Marian : Organizacja szkolnictwa dla ludności białoruskiej w II Rzeczypospolitej. Białorus. Zesz. Hist. Z. 12 (1999) s. 80-132.
22. SOBECKI Władysław : W ojczystym języku : szkoły dla mniejszości narodowych. Nowa Szk. 1995 nr 4 s. 36-38.
23. SOŁECKI Mirosław : Funkcja etniczno-kulturowa szkół mniejszości narodowych . Białystok : "Trans Humana", 1997.
24. STANISZEWSKI Arkadiusz : Problemy i działania edukacyjne Romów Polskich. Probl. Opiek.-Wychow. 2003 nr 6 s.25-30.
25. STRUŻYNA Krystyna : Zadecyduje rozsądek : szkolnictwo mniejszości niemieckiej na Śląsku Opolskim. Głos Naucz. 1992 nr 22 s. 6, il.
26. SYRNYK Jarosław : Szkolnictwo w języku ukraińskim na Dolnym Śląsku w latach 1952-1989. Śl. Kwart. Hist. 1995 nr 1/2 s. 91-109.
27. SZAROTA Zofia : Edukacja jako funkcja społecznej emancypacji Romów. Eduk. Doros. 2002 nr 4 s.135-143.
28. ŚLESZYŃSKI Wojciech : Struktura szkolnictwa sowieckiego w Białymstoku. Białostocczyzna 1999 nr 1 s. 127-136.
29. TARKA Krzysztof : Szkolnictwo litewskie w Polsce powojennej. Społ. Otwarte 1996 nr 6 s. 41-44.
30. TUROWSKI Stefan, Zawadzki Jerzy : Organizacja niemieckiego szkolnictwa powszechnego w Bydgoszczy w II Rzeczypospolitej. Kron. Bydg. t. 11 : 1989 s. 85-109, tab.
31. WASILUK Jerzy : Szkolnictwo mniejszości narodowych w Polsce w okresie międzywojennym i po II wojnie światowej - próba porównań. Zesz. Polit. 1994 z. 1 s. 66-92, tab.
32. WASILUK Jerzy : Szkolnictwo Żydowskie w Drugiej Rzeczypospolitej. Pogranicze 1993 t. 3 s. 163-183, tab.
33. WISŁOCKI Seweryn : Pierwsza próba stworzenia w Polsce programu edukacji szkolnej dla ludności romskiej. Dialog-Pheniben 1998 nr 1 s. 13-17.
34. WOJTASZCZYK Leszek : Rodzina i szkoła polonijna jako źródło wiedzy o Polsce i wychowaniu w duchu polskości. Kwart. Eduk. 1999 nr 4 s. 51-58.
35. WORDLICZEK Zofia : Żydowskie szkolnictwo podstawowe, średnie i zawodowe w okresie II Rzeczypospolitej Polskiej ze szczególnym uwzględnieniem Krakowa. Krzysztofory, Z. 19 : 1992 s. 120-134.
36. WOŹNIAK Magdalena : Żydowskie szkoły w II Rzeczypospolitej : zarys problematyki. Acta Univ. Wratisl., Pr. Pedag. Nr 103 (1994) s. 91-104.
37. WYRWICH Mateusz : Cygan w szkolnej ławce. W Drodze 2003 nr 10 s.56-62.

materiały multimedialne:

Dzieci różnych bogów : telewizyjne audycje dla gimnazjów i szkół ponadgimnazjalnych / scen. i realiz. Jadwiga Nowakowska ; muz. i wyk. piosenki "Gdy Boga Ci brak" Dominika Kurdziel ; słowa Jan Wołek ; koncepcja i oprac. graf. Barbara Puszczewicz
Warszawa : Min. Edukacji Nar. i Sportu, 2004. - 1 kas. wiz. [VHS] (130 min) : dźw., kolor.
SYGNATURY (1 egz.): W 1125;
(Powszechna Wideoteka Edukacyjna)

Zawiera: Islam ; Staroobrzędowcy ; Prawosławie ; Grekokatolicy ; Judaizm.
Treść: Pięć filmów o mniejszościach narodowych i religijnych w Polsce. Audycje ukazują ich dorobek kulturowy i wkład w kulturę narodową bądź regionalną (tradycja, obrzędowość, język narodowy, zwyczaje, kultura materialna). Mottem filmów - mniejszość a większość - współczesny ekumenizm jako nowy sposób potraktowania tej problematyki na różnych płaszczyznach.

Dzieci różnych bogów : telewizyjne audycje dla gimnazjów i szkół ponadgimnazjalnych / scen. i realiz. Jadwiga Nowakowska ; muz. i wyk. piosenki "Gdy Boga Ci brak" Dominika Kurdziel ; słowa Jan Wołek ; koncepcja i oprac. graf. Barbara Puszczewicz
Warszawa : Min. Edukacji Nar. i Sportu, 2004. - 1 kas. wiz. [VHS] (135 min) ; dźw., kolor.
SYGNATURY (1 egz.): W 1126;
(Powszechna Wideoteka Edukacyjna)

Zawiera: Buddyzm ; Protestantyzm ; Katolicy ; Katolicyzm ; Mniejszości religijne.
Treść: Pięć filmów o mniejszościach narodowych i religijnych w Polsce. Audycje ukazują ich dorobek kulturowy i wkład w kulturę narodową bądź regionalną (tradycja, obrzędowość, język narodowy, zwyczaje, kultura materialna). Mottem filmów - mniejszość a większość - współczesny ekumenizm jako nowy sposób potraktowania tej problematyki na różnych płaszczyznach.

Oczywiste nieoczywiste : telewizyjne audycje dla gimnazjów / scen. i realiz. Jadwiga Nowakowska ; koncepcja i oprac. graf. Barbara Puszczewicz
Warszawa : Min. Edukacji Nar. i Sportu, 2004. - 1 kas. wiz. [VHS] (150 min) : dźw., kolor.
SYGNATURY (1 egz.): W 1134;
(Powszechna Wideoteka Edukacyjna)

Zawiera: Kultura Niemców ; Kultura Rosjan ; Kultura Kaszubów ; Kultura Szwedów ; Kultura Francuzów ; Kultura Żydów.
Treść: Sześć telewizyjnych filmów prezentujących dorobek kultury mniejszości i grup etnicznych mieszkających w Polsce. W programach zaprezentowano obyczaje, tradycje i dzieła, które pozostawiły trwałe ślady literaturze, sztuce, malarstwie, rzeźbie, muzyce itp. oraz wywarły wpływ na kulturę polską i rozwój cywilizacji.

Oczywiste nieoczywiste : telewizyjne audycje dla gimnazjów / scen. i realiz. Jadwiga Nowakowska ; koncepcja i oprac. graf. Barbara Puszczewicz
Warszawa : Min. Edukacji Nar. i Sportu, 2004. - 1 kas. wiz. [VHS] (130 min) : dźw., kolor.
SYGNATURY (1 egz.): W 1135;
(Powszechna Wideoteka Edukacyjna)

Zawiera: Kultura Ormian ; Kultura Ukraińców ; Kultura Greków ; Kultura Węgrów ; Kultura Staroobrzędowców.
Treść: Pięć telewizyjnych filmów prezentujących dorobek kultury mniejszości i grup etnicznych mieszkających w Polsce. W programach zaprezentowano obyczaje, tradycje i dzieła, które pozostawiły trwałe ślady w literaturze, sztuce, malarstwie, rzeźbie, muzyce itp. oraz wywarły wpływ na kulturę polską i rozwój cywilizacji.

Oczywiste nieoczywiste. Cz. 1 / scen. i realiz. Jadwiga Nowakowska ; teksty poradnika Jadwiga Nowakowska
Warszawa : Telewizja Polska S.A. : Min. Edukacji Nar., 1997. - 1 kas. wiz. [VHS] (100 min) : dźw., kolor. + poradnik
SYGNATURY (5 egz.): W 359/1 P;W 355/1;W 753/1;W 755/1;W 357/1 Z;
(Powszechna Wideoteka Edukacyjna; 282)

Pakiet multimedialny
Zawiera: Kultura Łemków ; Kultura Słowaków ; Kultura Białorusinów ; Kultura Litwinów.

Oczywiste nieoczywiste. Cz. 2 / scen. i realiz. Jadwiga Nowakowska ; teksty poradnika Jadwiga Nowakowska
Warszawa : Telewizja Polska S.A. : Min. Edukacji Nar., 1997. - 1 kas. wiz. [VHS] (100 min) : dźw., kolor. + poradnik
SYGNATURY (5 egz.): W 359/2 P;W 355/2;W 753/2;W 755/2;W 357/2 Z;
(Powszechna Wideoteka Edukacyjna; 283)

Pakiet multimedialny
Zawiera: Kultura Tatarów ; Kultura Cyganów ; Kultura Czechów ; Kultura Karaimów.

Chanuka : podwójny czas
Warszawa : Studio Filmowe "Okna", 2004. - 1 kas. wiz. [VHS] (35 min) : dźw., kolor.

Film dokumentalny przedstawia portret współczesnej polskiej Gminy Żydowskiej. Członkom gminy, którzy będąc Polakami odkryli swoje żydowskie korzenie, stawiane są pytania:
* Co to znaczy być dzisiaj Żydem w Polsce ?
* Kto jest dzisiaj Żydem w Polsce ?
Przypadające w czasie Świąt Bożego Narodzenia Święto Chanuka jest pretekstem do przemyśleń nad sensem poszukiwania tożsamości i identyfikacji. Film służy nauce:    
* kształtowania postawy zrozumienia i tolerancji wobec odmiennych kultur, wierzeń i obyczajów,
* formułowania własnych poglądów na temat tożsamości człowieka we współczesnym świecie,
* operowania pojęciami: ortodoksja, asymilacja, wartości ogólnoludzkie.

Cygańskie zaduszki
Łódź : Fundacja Kultury i Edukacji. - 1 kas. wiz. [VHS] (28 min) : dźw., kolor.

Film dokumentalny poświęcony martyrologii Romów w czasie II wojny światowej. Służy:
* poznawaniu tragicznej historii narodu romskiego podczas II wojny światowej,
* postawie aprobaty i tolerancji wobec ludzi odmiennej narodowości i kultury.

WARSZAWA - pejzaż z Singerem. Odcinek 1, Ojczyzna jidysz
Gdańsk : AK Television Prod. sp. z o. o., 2004. - 1 kas. wiz. [VHS] (30 min) : dźw., kolor.

Pierwszy z cyklu filmów ukazujących obraz przedwojennej Warszawy, klimat duchowy i historyczny, w którym zamykał się świat żydowskiej kultury jidysz. Przedstawia obrazy z dzieciństwa I. B. Singera oraz sceny z życia codziennego Żydów polskich. Proces tworzenia się narodu żydowskiego, stosunki polsko-żydowskie w II Rzeczypospolitej.

WARSZAWA - pejzaż z Singerem. Odcinek 2, Powrót na Krochmalną
Gdańsk : AK Television Prod. sp. z o. o., 2004. - 1 kas. wiz. [VHS] (30 min) : dźw., kolor.

Drugi z cyklu filmów ukazujących obraz przedwojennej Warszawy, klimat duchowy i historyczny, w którym zamykał się świat żydowskiej kultury jidysz. Przedstawia ulicę Krochmalną, na której mieszkał I. B. Singer przez pewien czas wraz z rodzicami i trójką rodzeństwa - znajome klatki schodowe i podwórka kamienic, które ocalały.

WARSZAWA - pejzaż z Singerem. Odcinek 3, Między miłością a nienawiścią     Gdańsk : AK Television Prod. sp. z o. o., 2004. - 1 kas. wiz. [VHS] (30 min) : dźw., kolor.

Trzeci z cyklu filmów ukazujących obraz przedwojennej Warszawy, klimat duchowy i historyczny, w którym zamykał się świat żydowskiej kultury jidysz. Przedstawia wspomnienia I. B. Singera o Polsce 20-lecia międzywojennego. Ukazuje nastroje antysemickie w niektórych kręgach społeczeństwa polskiego oraz podejmuje próbę wyjaśnienia mechanizmów obcości i bliskości społeczeństwa polskiego i żydowskiego.

WARSZAWA - pejzaż z Singerem. Odcinek 4, W oparach ideologii     
Gdańsk : AK Television Prod. sp. z o. o., 2004. - 1 kas. wiz. [VHS] (30 min) : dźw., kolor.

Czwarty z cyklu filmów ukazujących obraz przedwojennej Warszawy, klimat duchowy i historyczny, w którym zamykał się świat żydowskiej kultury jidysz. Przedstawia sylwetki ludzi 20-lecia międzywojennego, ich poglądy i namiętności, podejmuje problemy antysemityzmu, komunizmu, syjonizmu. Ukazuje narastanie napięć, nienawiści, konfliktów - przeczucie nadciągającej pożogi wojennej.

WARSZAWA - pejzaż z Singerem. Odcinek 5, Naród Księgi     
Gdańsk : AK Television Prod. sp. z o. o., 2004. - 1 kas. wiz. [VHS] (30 min) : dźw., kolor.

Piąty z cyklu filmów ukazujących obraz przedwojennej Warszawy, klimat duchowy i historyczny, w którym zamykał się świat żydowskiej kultury jidysz. Przedstawia sceny z życia religijnego Żydów. Na przykładzie I. B. Singera - syna chasydzkiego rabina - ukazuje wpływ religii na człowieka. Proza Singera odsłania religijną atmosferę jego dzieciństwa, pokazuje głęboki związek z judaizmem.

WARSZAWA - pejzaż z Singerem. Odcinek 7, Utracone dziedzictwo    
Gdańsk : AK Television Prod. sp. z o. o., 2004. - 1 kas. wiz. [VHS] (30 min) : dźw., kolor.

Siódmy z cyklu filmów ukazuje tragedię holocaustu, zniszczenie diaspory wschodnio-europejskiej i jej kultury. Dalszy ciąg dramatu tej kultury rozegrał się już po wojnie w Izraelu. Państwo to odrzuciło język diaspory, Singer do końca tego nie akceptował.

W poszukiwaniu utraconych lat
Warszawa : Fundacja Ryszard Krauze LIN Center, 2004. - 1 kas. wiz. [VHS] (56 min): dźw., kolor.

Film przedstawia złożoność relacji starszego i młodego pokolenia Polaków i Żydów. Izraelski pisarz Edgar Keret i polska piosenkarka Katarzyna Groniec odwiedzają miejsca ważne w historii Żydów i Polaków. Służy nauczaniu:
* umiejętności interpretowania wiedzy historycznej, wykorzystywania różnych źródeł informacji,
* rozumienia, że jednostki i grupy społeczne, w przeszłości i obecnie, w zróżnicowany sposób objaśniają i wykorzystują historię,
* umiejętności dialogu, otwartości, rozpoznawania uprzedzeń i stereotypów etnicznych.

Żydzi Warszawy
Warszawa : Studio Filmowe "Okna", 2004. - 1 kas. wiz. [VHS] (37 min) : dźw., kolor.

Film przedstawia dzieje Żydów - mieszkańców Warszawy - od XIII wieku do II wojny światowej. Ukazuje życie i kulturę przedwojennej Warszawy: teatry, instytucje społeczne i opiekuńcze, stowarzyszenia edukacyjne, szkoły oraz wybitnych mieszkańców, między innymi Janusza Korczaka. Służy:
* dostrzeganiu obecności różnych kultur we współczesnej cywilizacji europejskiej,
* rozumieniu pojęć: ksenofobia, tolerancja, nacjonalizm, ekumenizm,
* poszanowaniu odmiennych poglądów i kultur.

Przykładowe adresy internetowe:

http://pl.wikipedia.org/wiki/Mniejszo%C5%9Bci_narodowe_i_etniczne_w_Polsce

http://www.wspolnota-polska.org.pl/index.php?id=mn_opis

http://www.mswia.gov.pl/index_wai.php?dzial=112&id=267

 

aktualności | katalogi on-line  | nowości | usługi | wydawnictwa | serwis biblioteka szkolna | galeria
godziny otwarcia | struktura | historia | zbiory | baza danych | linki | patron | mapa stony